ویژگیهای پنیر لاکتیکی :
1.پنیر لاکتیکی یک پنیر سنتی غیر آنزیمی و اسید/حرارتی است.
2. این پنیر در طبقه بندی های پنیر در دنیا جزو پنیر های تازه (Fresh Cheese)دسته بندی می شود.
3.نیاز به رسیدگی (Maturation) ندارد و 24 ساعت بعد از تولید قابلیت مصرف دارد.
4. این زمان به جهت جذب نمک در بافت پنیر است و ارتباطی به دوره رسیدگی پنیر ندارد.
5.مشابه این پنیر در خارج از ایران، پنیر کاتیج(Cottage Cheese) است که در پروسه های بعد از لخته سازی (Coagulation) تفاوتهایی با پنیر لاکتیکی دارد.
فرآیند تولید پنیر لاکتیکی :
مراحل تولید این محصول به صورت زیر می باشد:
1.جداسازی شیر خام با بارمیکروبی مناسب:
از آنجاییکه این پنیر جزو پنیرهای غیر ترش با PH بالاست، بنابراین احتمال رشد باکتریهای گرم مثبت و اسپورهای آنها در محصول نهایی بالاست. بنابراین شیر مورد استفاده در این محصول نیاز است دارای بارمیکروبی مناسب باشد. ترجیح بر این است که توتال شیر خام مصرفی ، زیر یک میلیون و سوماتیک سل آن زیر 250 هزار باشد. اما تحت شرایط خاصی این شرایط می تواند کمی متفاوت باشد. به صورت استاندارد بهتر است شیر مصرفی این پنیر شیر تولید مراکز صنعتی باشد (از مراکز جمع آوری نباشد) و مدت دوشش تا فرآیند پاستوریزه بیشتر از 48 ساعت نباشد.
2. پاستوریزاسیون (Pasteurization) ، باکتوفوگاسیون(Bactofugation) و تنظیم چربی:
هدف از پاستوریزاسیون اولیه شیر خام در تولید محصول، باکتوفوگاسیون و تنظیم چربی در شیر مصرفی می باشد. چرا که نیاز است تا ضمن کاهش بارمیکروبی ( توتال و سوماتیک سل)، نسبت پروتئین به چربی (P/F)در شیر مصرفی تنظیم باشد. تحت شرایط میتوان بجای پاستوریزاسیون از فرآیند ترمیزاسیون ( Thermization)هم استفاده کرد.
3.اولتراپاستوریزاسیون(UltraPasteurization):
دمای مورد نیاز جهت پاستوریزاسیون باید بالای 92 درجه سانتیگراد باشد. پاستوریزاسیون شیر در تولید پنیر لاکتیکی به هر دو روش بچ و پیوسته انجام می شود.
4.انعقاد(Coagulation):
فرآیند انعقادپنیر لاکتیکی (Coagulation)، بدون استفاده از آنزیم رنت و با استفاده از تیمار حرارتی بالا و همزمان استفاده از یک عامل تغییر PH مانند اسید یا یک نمک منعقد کننده انجام می شود.این فرآیند موجب تغییر حلالیت پروئتین های شیر و رسوب آنها در سرم شیر می گردد.
5.آبگیری و پرس (Draining & Pressing)
پس از رسوب کامل پروتئین ها در سرم شیر ، نیاز است، جداسازی سرم شیر (Whey) انجام شود و توده ی لخته شده که شامل عمدتاً پروتئین ( کازئین و بخشی از وی پروتئین ) و چربی و بخش چزئی نیز املاح و لاکتوز می باشد، به صورت بافت اصلی پنیر شکل دهی و پرس می شود. فرآیند پرسینگ به منظور خروج باقیمانده ی لاکتوز و سرم شیر و در نهایت تنظیم رطوبت پنیر نهایی انجام می شود.
6. برش ، توزین:
توده یا بلوک های پنیر ، متناسب با نوع بسته بندی و در ابعاد مورد نیاز برش خورده و توزین می شود. ابعاد برش بر اساس نوع بسته بندی و رعایت نسبت سطح به حجم انجام می شود تا حداکثر جذب آبنمک و رطوبت را در مرحله بعد از بسته بندی داشته باشد. وزن توده ی پنیر بر اساس قابلیت جذب رطوبت در مرحله ی بعد از بسته بندی تنظیم می شود. بگونه ای که وزن نهایی محصول باید برابر وزن توده اولیه پنیر و وزن آبنمک جذب شده در پنیر باشد.
7. آبنمک گذاری(Brining):
آبنمک مورد نیاز پنیر لاکتیکی بطور متوسط بین 7-6 درصد می باشد. نمک مورد استفاده بهتر است دارای حلالیت، فاقد ناخالصی و غیر قلیایی باشد. PH آبنمک، متناسب با توده ی پنیر و با اسیدهای خوراکی مانند اسید سیتریک و اسید لاکتیک تنظیم می شود. دمای آبنمک مورد استفاده در تولید محصول باید بین 80-75 درجه سانتیگراد باشد. آبنمک در فرآیند تولید پنیر لاکتیکی چهار نقش دارد:
- حذف آلودگی های ثانویه ( در واقع محصول به صورت شبه داغ بسته بندی می شود)
- تأمین نمک مورد نیاز پنیر نهایی
- تأمین رطوبت مورد نیاز پنیر نهایی
- حفظ رطوبت سطحی پنیر و جلوگیری از خشک شدن سطح محصول
-
8.بسته بندی :
بسته بندی پنیر در دو نوع لیوانی(کاپ) یا فله (سطل یا حلب) انجام می شود. میزان جذب آبنمک و وزن گیری پنیر اولیه ، در دو نوع بسته بندی ممکن است متفاوت باشد. آبنمک مورد نیاز باید با حجم مشخص اضافه شده تا ضمن تأمین نمک و رطوبت مناسب پنیر نهایی، محصول را در خورد غوطه ور نگه دارد. آبنمک مورد استفاده در زمان بسته بندی پنیر نباید کمتر از 75 درجه سانتیگراد باشد. نیاز است حتماً PH آبنمک دائماً تحت کنترل باشد.
9.سرمایش:
مهمترین و حساسترین بخش تولید پنیر لاکتیکی، فرآیند سرمایش است. محصول نهایی در زمان بسته بندی دمایی بالاتر از 70 درجه ی سانتیگراد دارد و نیاز است به سرعت تا زیر 10 درجه ی سانتیگراد سرد شود. علت این سرمایش سریع این است که فرصت تندش اسپورهای باکتری های گرم مثبت باقیمانده از شیر اولیه گرفته شده و محصول نهایی از فسادهای ثانویه مصون بماند. در صورت عدم رعایت شرایط ذکر شده در بند 7 الی 9 ، امکان فساد محصول در طول ماندگاری زیاد می باشد. تلخ شدن، بوی بد، لزج شدن و مخمری شدن پنیر می تواند از نواقص احتمالی پنیر در شرایط نامناسب بسته بندی و نگهداری آن باشد.
چالشهای تولید پنیر:
- نیازمندی و ضرورت تولید این محصول به استفاده از شیر خام با کیفیت
- مکانیزه نبودن فرآیند تولید بدلیل عدم وجود خط تولید استاندارد و مکانیزه ی کامل
- تنوع راندمان تولید پنیر بدلیل عدم رعایت اصول علمی تولید این محصول
- تنوع کیفیت محصول بدلیل عدم وجود روشهای یکسان تولید
- بالا بودن PH پنیر و ریسک های فساد محصول
- اهمیت رعایت زنجیره سرما در تمام مراحل نگهداری، توزیع و تا قبل از مصرف
-
سخن آخر:
با وجود چالشهای موجود در فرآیند تولید پنیر لاکتیکی، نیاز است ساختار و دستورالعملهای تولید بر اساس یک روش استاندارد تجربی در خط تولید تدوین گردد. چرا که در غیر این صورت، با نتایجی غیر اقتصادی و غیر کیفی نظیر ، پایین بودن راندمان تولید ، نوسان کیفیت ، افزایش ضایعات، دوباره کاری و افزایش هزینه های تولید مواجه خواهیم بود. جهت کسب اطلاعات بیشتر در این خصوص از اطلاعات مقالات وبسایت آفاکو با عناوین و لینک « افزایش راندمان پنیر لاکتیکی » و همچنین « روشهای سودآورکردن تولید پنیر لاکتیکی» مراجعه نمایید.
>>>> جهت کسب اطلاعات فنی و تخصصی تر و انجام مشاوره رایگان می توانید با تکمیل فرم مشاوره یا تماس با شماره ی واحد فنی شرکت آفاق اندیشان 09104301649 تماس بگیرید.
>>> اطلاع رسانی از انتشار آگهی فروش اقلام مرتبط با صنایع غذایی در اپلیکیشن و سایت آفازون
>>> مطالعه مطالب و اخبار صنایع غذایی در وبلاگ آفازون